خلافت معتمد ( 256 - 279 ه . ق . ) ( 869 - 892 م . ) پس از مهتدى ، تركان ، معتمد فرزند متوكل را كه در قصر زندانى بود ، به خلافت برگزيدند . اين خليفه به كمك برادر خود موفق كه مردى لايق و كاردان بود به امور خلافت سروصورت داد . از حوادث مهم قابل ذكر اين دوره شورش زنگيان در بصره است . موفق سرانجام در حوالى اهواز صاحب الزنج را به سختى شكست داد و او در حين فرار كشته شد . در سال 261 هجرى معتمد رسما منشور امارت جميع بلاد ماوراء النهر را به نام نصر ابن احمد سامانى صادر كرد و در سال 262 هجرى يعقوب ليث به قصد تصرف بغداد و برداشتن خليفه ، رهسپار آن سامان شد و در محل دير العاقول با سپاهيان موفق روبه‌رو شد و در جنگى كه بين آنها درگرفت ، يعقوب شكست خورد و طولى نكشيد كه در خوزستان درگذشت . معتمد معاصر است با محمد ابن طاهر ( 248 - 259 ه . ق . ) از امراى طاهريان و يعقوب ليث ( 247 - 265 ه . ق . ) و عمرو ابن ليث ( 265 - 287 ه . ق . ) از امراى صفاريان « 1 » و حسن ابن زيد از علويان . مهمترين حوادثى كه در دوران خلافت معتمد و امراى ايرانى معاصرش در ساير كشورهاى آن‌روز جهان به وقوع پيوست ، چنين است : آسيا چين : در چين سلسلهء تانگ سلطنت مىكرد ( 618 - 906 م . ) حلب و موصل : حمدانيان يا بنو حمدان خاندانى از قبيلهء تغلب مىباشند . جد آنها حمدان ابن حمدون است . وى در حوادث سال 260 هجرى ( 873 م . ) كه در موصل به وقوع پيوست ، نقش مهمى ايفا كرد .

--> ( 1 ) . ر ك . تاريخ طبرى ، ج 15 ، ص 6649 - 6650 . الكامل ، ج 12 ، ص 98 - 290 . مروج الذهب ، ج 2 ، ص 598 . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 541 - 546 . روضة الصفا ، ج 3 ، ص 493 - 495 .